အရိယာပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ပံု.

မိဘ ဆရာ ေက်းဇူး႐ွင္မ်ား - ကို
ေက်းဇူးေက်ေအာင္ဆပ္နည္း.
ဂုဏ္ = ဂုဏ = ေက်းဇူး = အက်ိဳး႐ွိေအာင္ေဆာင္႐ြက္မႈ

၁။ ေက်းဇူး႐ွင္မ်ား၏ (က) ေျပာစကားနားေထာင္ျခင္း၊ (ခ) ျပဳစုေစာင့္ေ႐ွာက္ကူညီျခင္း၊ (ဂ) ေကြၽးေမြးျခင္း (အေျခခံအဆင့္)

၂။ ေက်းဇူး႐ွင္မ်ားကို ဦး (၃)ၾကိမ္ခ်ကန္ေတာ့ျခင္း 
    (အလယ္တန္းအဆင့္)
(ပ) ေက်းဇူး႐ွင္မ်ား၏ဂုဏ္ေက်းဇူးကို ေသေသခ်ာခ်ာ
     နားလည္သေဘာေပါက္ၿပီး ကံ(၃)ပါး (မေနာ၊ ၀စီ၊
     ကာယ) ျဖင့္ ႐ိုေသစြာ ဂုဏ္ကိုကန္ေတာ့ျခင္း။

(ဒု) ေက်းဇူး႐ွင္မ်ားအေပၚတြင္ ဘ၀သံသရာ အဆက္ဆက္
     မွစၿပီး ယခုအခ်ိန္ထိ ကံ (၃)ပါးတုိ႔ျဖင့္ က်ဴးလြန္မိခဲ့
     ေသာ အျပစ္တို႔ကို ခြင့္လႊတ္ပါရန္ ေတာင္းပန္
     ကန္ေတာ့ျခင္း။

(တ) ေက်းဇူး႐ွင္မ်ားမွ အခ်ိန္မေ႐ြး၊ ေနရာမေ႐ြး ေမတၱာ
      ေ႔႐ွထားၿပီး သြန္သင္ဆံုးမေပးပါရန္ အပ္ႏွံ ကန္ေတာ့
       ျခင္း။

၃။ ေက်းဇူး႐ွင္မ်ားကို သံသရာလြတ္ေျမာက္ေၾကာင္း
    "၀ိပႆနာတရား" ၾကိဳးစားအားထုတ္ႏုိင္ေရးႏွင့္
    "အရိယာပုဂၢိဳလ္" ျဖစ္ႏိုင္ေရးအတြက္ အထူးတိုက္တြန္း
    ကူညီျခင္း (အထက္တန္းအဆင့္)

ေက်းဇူးဆပ္ျခင္း (၃)မ်ိဳးစလံုးျပည့္စံုမွ ေက်းဇူးေက်မည္။




 

စတုရာရကၡတရား (၄) ပါး.
(ကိုယ္ေစာင့္တရား)

(၁) ဗုဒၶါႏုႆတိ - ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ပြားမ်ားျခင္း
                      (အဓိပၸါယ္ႏွစ္လံုးသြင္း)

(၂) ေမတၱာဘာ၀နာ - သတၱ၀ါအားလံုး “ေကာင္းျခင္းအျပည့္” ႐ွိၾကေစရန္ပြားမ်ားျခင္း (ကံ (၃)ပါးစလံုးျဖင့္)

(၃) မရဏာႏုႆတိ - (A) သမုတိမရဏ - သတၱ၀ါမ်ား ေသဆံုးလို႔ ဘ၀ကူးေျပာင္းျခင္း (သံေ၀ဂကိုသာရသည္)
(B) ပရမတၳမရဏ - သတၱ၀ါမ်ား ႐ုပ္/နာမ္ (၂)ပါး (ေဖာက္ျပန္/ခံစား) စကၠန္႔မလပ္ ျဖစ္/ပ်က္ မႈကို ႐ႈမွတ္ျခင္း (၀ိပႆနာ)

(၄) အသုဘ - ကမၼ႒ာန္း - (A) အေသေကာင္၏ပ်က္စီးမႈကို တစ္မ်ိဳးတည္း ၊ တသမတ္တည္း ”တည္ေနေအာင္ ႐ႈျခင္း” (သမထ)

(B) သတၱ၊ ၾသကာသ၊ သခၤါရ ေလာက (၃)ပါးလံုး ပ်က္၊ ၿပိဳ၊ ျပဳတ္၊ ျပန္႔ - (အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ)လကၡဏာတုိ႔ျဖင့္ စက္ဆုပ္႐ြံ႐ွာဖြယ္ျဖစ္လာၿပီး “မတင့္တယ္ေသာသေဘာ” ေရာက္ေအာင္ ႐ႈျခင္း (၀ိပႆနာ)

ကိုယ္ေစာင့္တရား (၄)ပါးကို မိမိက ေစာင့္ေ႐ွာက္လိုက္လွ်င္ ၄င္းတရား (၄)ပါးက မိမိကိုျပန္လည္၍ေစာင့္ ေ႐ွာက္ျခင္း ေၾကာင့္ ကိုယ္ေစာင့္တရား ဟုေခၚသည္။

ပုဂၢိဳလ္၊ ေနရာ၊ အခ်ိန္မေ႐ြး ယခုခ်က္ျခင္းမွစၿပီး တစ္သံသရာလံုး နိဗၺာန္ထိတိုင္ သံုးလို႔မကုန္ႏိုင္ေသာ အျငိမ္းဓါတ္ ကို ရ႐ွိႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ဘုရား႐ွင္မွ အၿမဲေစာင့္ေ႐ွာက္ခိုင္းသည္။

 

အသုဘ(သံေ၀ဂ)ကို ႏွလံုးသြင္းပြားမ်ားၾကပါစို႔.

အ၀ိဇၨာ ပိတ္ကာဆို႔ မိစၦာၿမိဳ႕ျပင္ျပင္
(ဣ႒ာလို႔ ခင္မင္လွ်င္)၂ လႊင့္စင္မည္မလြဲ
(အ႐ြတ္စု အပုပ္ေကာင္ ကုိ)၂ အဟုတ္ေယာင္ မွားဖို႔ဖန္နဲ .....

(အသုဘ႐ုပ္ တေစၦငယ္)၂ မဟုတ္ေလ ကိုယ္ထဲ
အပုပ္ေရ စိုတ႐ႊဲဟာမို႔ ယိုမစဲသူ႔မွာ
ေသြးသည္းေျချပည္သလိပ္ေတြက တည္မဆိတ္ လွ်မ္းျပည့္သည္သာ
(သို႔ကေလာက္ ႐ြံစရာပါကို)၂ လြန္တဏွာမက္စြဲလို႔
စက္၀ဲမွာ တေပေပ မြန္းနစ္ၾကပေလ ....

(တဏွာဖမ္းတဲ့ အကန္းေတြမွာ)၂ အပန္းမေျပ ဟိုက္ေမာ ႐ွာၾကေလး ....
(တဏွာပူးတဲ့ အ႐ူးေတြမွာ)၂ အမူးမေျပမိုက္ေမာ႐ွာၾကေလး.... (တဏွာလိုက္ တဲ့ အမိုက္ေတြမွာ) အဟိုက္မေျပပင္ပန္း႐ွာၾကေလး .....

 

၀ိပႆနာ အားထုတ္ရျခင္း ရည္ရြယ္ခ်က္.

(၁) ဘုရားအႀကဳိက္ (၀ိပႆနာျဖင္႔သာ ပူေဇာ္ရန္
      ဖိတ္ေခၚပါသည္။)
(၂) ကုိယ္႔အႀကဳိက္ (လူျဖစ္ရက်ဳိးနပ္ျခင္း၊ ဘုရားသာသနာနဲ႔
      မွီရက်ဳိးနပ္ျခင္း)။

၀ိပႆနာ အားထုတ္ရျခင္းအက်ဳိး (၄) မ်ဳိး

(၁) က်န္းမာေရးအထူးေကာင္းမြန္ျခင္း
(၂) အေနတတ္ျခင္း
(၃) အေသတတ္ျခင္း
(၄) မဂ္၊ ဖုိလ္၊ နိဗၺာန္မ်က္ေမွာက္ျပဳႏုိင္ျခင္း။
(ဆုံးျဖတ္ခ်က္ မွန္ - ျမန္ - ျပတ္သား ႏုိင္သည္။)


 

ဘ၀ေအာင္ျမင္ေရး.

၁။ ပညာ႐ွာ-သမုဒၵရာပမာ
    အျမင္က်ယ္-စၾက၀ဠာ
    ပံုေတာ္အတြင္း-ဂုဏ္ေတာ္သြင္း
    ေက်းဇူးဆပ္ခ်င္-(၃)မ်ိဳးျပင္။
၂။ သီလ႐ွိတာ-စိန္ပြင့္ပမာ (မာ၊ လင္း၊ ေစ်း)
    တန္ဖိုးေစ်းႏႈန္း ခြဲသိပါ။
    သီလပညာ-တြဲပါမွ
    ဘ၀တန္ဖိုးလူ႔တန္ခိုးရ။
၃။ ဒုေ႐ွာင္သုေဆာင္-သန္႔႐ွင္းေအာင္
    ဘုန္းကံႀကီးထြား - ပုည (၁၀)ပါး
    ေ႐ႊအိုး (၈) လံုး အစဥ္သံုး၊
    ျမင့္ျမတ္ပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္လိမ့္မည္။
 

ဗိုလ္ (၅) ပါး.

(၁) သဒၶါ - ယံုၾကည္၊ ႐ိုေသ၊ ေလးစား
(၂) ၀ီရိယ - အားစိုက္၊ ၾကိဳးစား၊ ဇြဲ႐ွိ၊ သည္းခံ
(၃) သတိ - ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္တြင္ ျဖစ္စဥ္တုိင္းကိုသိ
(၄) သမာဓိ - အာ႐ံုတို႔သည္ တစ္ေနရာတည္းအေပၚတြင္
                 စူးစိုက္/စုစည္းလို႔ တည္ျငိမ္ၿပီး ၾကည္လင္
                 လာျခင္း
(၅) ပညာ - အမွား/အမွန္ ၊ အေကာင္း၆/အဆိုး               
               အေၾကာင္း/အက်ိဳးခြဲျခား
               သိျမင္ျခင္း။ ဗိုလ္ - ဗလ - အထြဋ္အထိပ္

သရဏဂံုပ်က္သူ.

(၁) ေသဆံုးသူ
(၂) အျခားဘာသာသို႔ ကူးေျပာင္းသူ
(၃) ကိုးကြယ္မႈမွားယြင္းသူ
(ဥပမာ - ဘုရားအဆံုးအမတြင္ မပါေသာ သစ္သီးအမ်ိဳးမ်ဳိးကိုလည္းေကာင္း၊ မခိုင္မာသည့္႐ုပ္ပံု၊ ပန္းပုမ်ားကိုလည္းေကာင္း၊ မျမင္မသိရသည္မ်ားကို သူမ်ားအေျပာျဖင့္ မ်က္စိမွိတ္ၿပီး ကိုးကြယ္သူ)

သရဏဂံုတည္သူ (ဗုဒၶဘာသာ၀င္အစစ္ျဖစ္သူ)

- ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာရတနာသံုးပါးတို႔၏ ဂုဏ္ေတာ္ (ေက်းဇူး) ကို အစဥ္ႏွလံုးသြင္းကာ အားကိုးအပ္ႏွံၿပီး ရတနာသံးပါးတို႔၏ အဆံုးအမကိုသာ လိုက္နာက်င့္သံုးေနသူသည္သာလွ်င္ သရဏဂံုတည္သူ ျဖစ္ေလ သည္။
 

သမၼာဒိ႒ိ (၆) မ်ဳိး.

(၁) ကမၼႆကတာ (သမၼာဒိ႒ိ)
(၂) စ်ာန  (သမၼာဒိ႒ိ)
(၃) ၀ိပႆနာ  (သမၼာဒိ႒ိ)
(၄) မဂၢ  (သမၼာဒိ႒ိ)
(၅) ဖလ (သမၼာဒိ႒ိ)
(၆) ပစၥေ၀ကၡနာ  (သမၼာဒိ႒ိ)
 

ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ (၉) ပါး.

(၁) အရဟံ
    (က) အရဟံ        = လူနတ္ ျဗဟၼာတို႔၏ ပူေဇာ္အထူးကို ခံထိုက္ျခင္း။
    (ခ) အရ ဟံ        = ကိေလသာရန္သူတို႔ကို ပယ္သတ္ေတာ္မူၿပီးျဖစ္ျခင္း။
    (ဂ) အ ရဟံ        = ဆိတ္ကြယ္ရာ၌ပင္ မေကာင္းမႈ မျပဳျခင္း။
(၂) သမၼာသမၺဳဒၶ       = အလံုးစံုေသာတရားတို႔ကို ဆရာမရွိဘဲ ပါရမီစြမ္းအားျဖင့္သိျခင္း။
(၃) ၀ိဇၨာစရဏသမၸႏၷ  = အသိဥာဏ္ (၀ိဇၨာ)၊ အက်င့္တရား (စရဏ) တို႔ႏွင့္ ျပည့္စံုုျခင္း။
(၄) သုဂတ            = ေကာင္းျမတ္ေသာစကား (သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ) ကိုသာေျပာျခင္း (ေကာင္းေသာလာျခင္း/သြားျခင္း)
(၅) ေလာက၀ိဒူ       = ေလာကႀကီးသံုးပါးကို သိျခင္း။ (သတၱ၊ ၾသကာသ၊ သခၤါရ)
(၆) အ

ႏုတၱေရာပုရိသဒမၼသာရတိ  = ႐ိိုင္းစိုင္းေသာ တိရိစၦာန္၊ လူ၊ နတ္တို႔ကို ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔ေအာင္ ဆံုးမျခင္း။
(၇) သတၴာေဒ၀ မႏုႆာနံ = လူ နတ္ ျဗဟၼာ သတၱ၀ါ အားလံုးတို႔၏ ဆရာျဖစ္ျခင္း။
(၈) ဗုဒၶ                       = အမွန္ (သစၥာ) တရားေလးပါးကို သိျခင္း၊ ေဟာၾကားျပသျခင္း။
(၉) ဘဂ၀ါ                   = ဘုန္းေတာ္ (၆) ပါးႏွင့္ျပည့္စံုုျခင္း။
 

တရားဂုဏ္ေတာ္ (၆) ပါး.

(၁) ေဟာ  = ဘုရားကိုယ္တိုင္ေဟာျခင္း။
(၂) ကိုယ္  = က်င့္ၾကံသူအတြက္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀၌ပင္ ကိုယ္တိုင္႐ႈျမင္ႏိုင္ျခင္း။
(၃) ဆိုင္း   = ႐ႈပြားသူအတြက္ မဂ္ၿပီးလွ်င္ ဖိုလ္အခ်ိန္မဆိုင္းဘဲျဖစ္ျခင္း။
(၄) ဖိတ္    = တရားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ဖိတ္ေခၚရဲျခင္း။
(၅) ကပ္    = မိမိသႏၲာန္၌ အစဥ္ကပ္၍ ေဆာင္ထားသင့္ျခင္း။
(၆) လက္   = မဂ္၊ ဖိုလ္၊ နိဗၺာန္ ဓမၼရသကိုလက္ေတြ႕ခံစားႏိုင္ျခင္း။

သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္ (၉) ပါး.

အေၾကာင္း
(၁) ေကာင္း = ေကာင္းေသာအက်င့္ရွိျခင္း။
(၂) ေျဖာင့္  = ေျဖာင့္မတ္စြာက်င့္ၾကံျခင္း။
(၃) နိဗ္      = နိဗၺာန္ေရာက္ေရးက်င့္ျခင္း။
(၄) ေလာ   = ေလာကုတၱရာတရားနဲ႔ အညီက်င့္ျခင္း။

အက်ိဳး
(၅) ေ၀း     = အေ၀းကသယ္ေဆာင္လာသည့္ ပစၥည္းကိုပင္ ခံယူထိုက္ျခင္း။
(၆) ဧည့္    = ဧည့္သည္အတြက္ အထူးစီမံထားသည့္ပစၥည္းကိုပင္ အလွဴခံထိုက္ျခင္း။
(၇) ျမင့္     = ျမင့္ျမတ္ေသာအလွဴကို ခံထိုက္ျခင္း
(၈) လက္   = လက္အုပ္ခ်ီမိုး ရွိခိုးျခင္းကို ခံထိုက္ျခင္း။
(၉) လယ္   = သတၱ၀ါအေပါင္းတို႔၏ ဒါနမ်ဳိးေစ့ စိုက္ပ်ဳိးရာ လယ္ေျမ ေကာင္းျဖစ္ျခင္း။